اگر ابلاغیه ثنا را باز نکنیم چه میشود؟
یکی از سؤالات مهم افرادی که با پرونده قضایی روبهرو هستند این است که اگر ابلاغیه ثنا را باز نکنیم چه میشود؟ بعضی افراد تصور میکنند تا زمانی که وارد سامانه نشده و ابلاغیه را مشاهده نکنند، ابلاغ صورت نگرفته و مهلتهای قانونی نیز آغاز نمیشود؛ اما این تصور همیشه صحیح نیست.
به طور خلاصه، باز نکردن ابلاغیه ثنا مانع از تحقق ابلاغ و آثار قانونی آن نمیشود. طبق مقررات ابلاغ الکترونیکی، زمانی که اوراق قضایی به حساب کاربری شخص در سامانه ابلاغ وارد میشود، اصل ابلاغ انجام شده است. اگر شخص ابلاغیه را باز کرده و مشاهده کند، مشاهده او ثبت شده و آثار «ابلاغ واقعی» بر آن مترتب میشود. بنابراین بیتوجهی به ابلاغیه میتواند در بعضی پروندهها موجب از دست رفتن فرصت دفاع یا اعتراض شود.
ابلاغیه ثنا چیست؟
امروزه بخش عمدهای از اخطاریهها، احضاریهها، دادنامهها و سایر اوراق قضایی به صورت الکترونیکی در اختیار اشخاص قرار میگیرد. افرادی که دارای حساب کاربری در سامانه ابلاغ هستند، میتوانند اوراق قضایی مربوط به خود را به صورت الکترونیکی مشاهده کنند.
نکته مهم این است که پیامکی که برای شخص ارسال میشود، خودِ ابلاغ قضایی نیست؛ بلکه وسیلهای برای اطلاعرسانی درباره قرار گرفتن اوراق در حساب کاربری اوست. بر اساس مقررات موجود، ملاک اصلی، وصول اوراق قضایی به حساب کاربری مخاطب در سامانه ابلاغ است. بنابراین حتی اگر پیامک اطلاعرسانی به دلیل مشکل مخابراتی یا علت دیگری دریافت نشود، این موضوع به تنهایی به معنای بیاعتباری ابلاغ نیست.
اگر ابلاغیه ثنا را باز نکنیم، ابلاغ انجام شده است؟
بله. این مهمترین نکتهای است که باید درباره ابلاغ الکترونیکی بدانید.
بر اساس ماده ۱۳ آییننامه نحوه استفاده از سامانههای رایانهای یا مخابراتی، وصول الکترونیکی اوراق قضایی به حساب کاربری مخاطب، ابلاغ محسوب میشود. همچنین اگر شخص وارد حساب کاربری خود شده و اوراق را مشاهده کند، زمان مشاهده در سامانه ثبت شده و آثار ابلاغ واقعی بر آن مترتب خواهد شد.
بنابراین دو وضعیت را باید از یکدیگر جدا کرد:
اگر ابلاغیه وارد حساب کاربری شود ولی آن را مشاهده نکنید، اصل ابلاغ از بین نمیرود و ابلاغ قانونی محقق شده است.
اگر وارد سامانه شوید و ابلاغیه را مشاهده کنید، مشاهده شما ثبت شده و آثار ابلاغ واقعی بر آن مترتب میشود. اداره کل حقوقی قوه قضاییه نیز در نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۰/۴۳۵ همین تفکیک را مورد تأکید قرار داده است.
باز نکردن ابلاغیه ثنا چه عواقبی دارد؟
باز نکردن ابلاغیه به این معنا نیست که پرونده متوقف خواهد شد. رسیدگی قضایی ممکن است ادامه پیدا کند و عدم اطلاع عملی شخص از محتوای ابلاغیه لزوماً مانع ادامه فرایند رسیدگی نیست.
برای مثال ممکن است ابلاغیه مربوط به وقت جلسه دادگاه، اخطار رفع نقص، نظریه کارشناسی، دادنامه یا مهلت انجام یک اقدام قانونی باشد. بیتوجهی به چنین ابلاغیهای ممکن است باعث شود شخص فرصت مناسبی برای دفاع، ارائه مدارک یا اعتراض به تصمیم قضایی را از دست بدهد.
تبصره ۲ ماده ۱۳ آییننامه ابلاغ الکترونیکی نیز مقرر کرده است که خودداری از مراجعه به سامانه ابلاغ، در حکم استنکاف از قبول اوراق قضایی موضوع ماده ۷۰ قانون آیین دادرسی مدنی است. به همین دلیل، شخص نمیتواند صرفاً با باز نکردن ابلاغیه، آثار قانونی ابلاغ را متوقف کند.
تفاوت ابلاغ واقعی و ابلاغ قانونی در سامانه ثنا چیست؟
درک تفاوت این دو مفهوم برای پاسخ به سؤال «اگر ابلاغیه را باز نکنیم چه میشود؟» اهمیت زیادی دارد.
در ابلاغ واقعی الکترونیکی، شخص وارد حساب کاربری خود شده و اوراق قضایی را مشاهده میکند. سامانه زمان و جزئیات مشاهده را ثبت میکند و این مشاهده در حکم دریافت اوراق است.
اما اگر اوراق وارد حساب کاربری شخص شده باشد و او از مراجعه به سامانه و مشاهده آنها خودداری کند، نمیتوان صرفاً به این دلیل گفت ابلاغ واقعی انجام شده است؛ با این حال ابلاغ قانونی محقق شده و باز نکردن ابلاغیه باعث بیاثر شدن آن نمیشود. این موضوع به صراحت در نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه نیز بیان شده است.
این تفاوت در برخی پروندهها، بهخصوص در موضوعاتی مانند حکم غیابی و واخواهی، اهمیت ویژهای پیدا میکند.
آیا با باز نکردن ابلاغیه، مهلت اعتراض شروع نمیشود؟
نمیتوان درباره تمام مهلتهای قضایی یک حکم واحد صادر کرد؛ زیرا نوع رأی، نوع ابلاغ و شیوه اعتراض میتواند در محاسبه مهلت مؤثر باشد.
برای مثال مطابق ماده ۳۳۶ قانون آیین دادرسی مدنی، مهلت درخواست تجدیدنظر برای اشخاص مقیم ایران ۲۰ روز و برای اشخاص مقیم خارج از کشور دو ماه از تاریخ ابلاغ یا انقضای مدت واخواهی است. بنابراین این تصور که «تا وقتی ابلاغیه را باز نکنم هیچ مهلتی شروع نمیشود» میتواند بسیار خطرناک باشد.
البته درباره احکام غیابی و واخواهی مقررات خاصی وجود دارد و واقعی یا قانونی بودن ابلاغ میتواند در تعیین امکان و مهلت واخواهی مؤثر باشد. به همین دلیل اگر ابلاغیه مربوط به رأی دادگاه است و مدتی از تاریخ آن گذشته، بهتر است قبل از هر اقدامی وضعیت ابلاغ و مهلت قانونی مخصوص همان پرونده بررسی شود.
آیا باز نکردن ابلاغیه باعث صدور رأی غیابی میشود؟
باز نکردن ابلاغیه به تنهایی به این معنا نیست که هر رأیی که صادر شود حتماً غیابی خواهد بود. تشخیص حضوری یا غیابی بودن حکم تابع شرایط قانونی است.
طبق ماده ۳۰۳ قانون آیین دادرسی مدنی، برای تشخیص غیابی بودن حکم باید وضعیت حضور خوانده یا نماینده او در جلسات دادگاه، ارائه یا عدم ارائه دفاع کتبی و وضعیت ابلاغ اخطاریه مورد بررسی قرار گیرد.
بنابراین ممکن است در شرایطی که اخطاریه به صورت واقعی مشاهده نشده، شخص در هیچ جلسهای حاضر نشده و دفاع کتبی نیز ارائه نکرده است، بحث صدور حکم غیابی مطرح شود؛ اما صرف باز نکردن یک ابلاغیه به تنهایی برای نتیجهگیری درباره غیابی بودن رأی کافی نیست.
اگر پیامک ثنا نیاید چه میشود؟
بعضی افراد اعلام میکنند که از وجود ابلاغیه اطلاع نداشتهاند زیرا هیچ پیامکی از سامانه دریافت نکردهاند. در این زمینه باید توجه داشت که ارسال پیامک نقش اطلاعرسانی دارد و خود پیامک ملاک تحقق ابلاغ الکترونیکی نیست.
در نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه نیز تصریح شده که ملاک ابلاغ، وصول الکترونیکی اوراق قضایی به حساب کاربری مخاطب است و ارسال پیامک صرفاً برای اطلاعرسانی انجام میشود.
به همین دلیل افرادی که پرونده قضایی فعال دارند بهتر است تنها به دریافت پیامک اکتفا نکنند و حساب ابلاغ خود را در فواصل مناسب بررسی کنند.
آیا میتوان گفت از ابلاغیه اطلاع نداشتهام؟
صرف بیان این موضوع که «ابلاغیه را ندیدم» معمولاً برای از بین بردن آثار ابلاغ کافی نیست.
تبصره ۱ ماده ۱۳ آییننامه مربوط به ابلاغ الکترونیکی امکان اظهار بیاطلاعی را در شرایط خاص پیشبینی کرده است؛ به این معنا که مخاطب باید بتواند ثابت کند به دلیل عدم دسترسی یا نقص سامانه رایانهای یا مخابراتی از مفاد ابلاغ مطلع نشده است. بنابراین صرف باز نکردن اختیاری ابلاغیه با وجود امکان دسترسی، با وجود یک مانع واقعی برای دسترسی یکسان نیست.
تشخیص اینکه چنین ادعایی در یک پرونده خاص قابل پذیرش است یا خیر، نهایتاً به شرایط پرونده، مدارک موجود و نظر مرجع رسیدگی بستگی خواهد داشت.
بعد از دریافت پیامک ابلاغیه چه کار کنیم؟
اگر پیامکی مبنی بر قرار گرفتن ابلاغیه در حساب کاربری خود دریافت کردید، بهتر است در اولین فرصت مستقیماً وارد سامانه رسمی ابلاغ الکترونیکی شوید و متن کامل ابلاغیه را بررسی کنید.
تنها دیدن عنوان ابلاغیه کافی نیست؛ نوع ابلاغیه، تاریخ ابلاغ، شعبه صادرکننده، موضوع پرونده و اقدامی که از شما خواسته شده است اهمیت دارد. گاهی یک ابلاغیه صرفاً جنبه اطلاعرسانی دارد، اما در موارد دیگر ممکن است یک مهلت قانونی برای دفاع، اعتراض، تکمیل مدارک یا حضور در مرجع قضایی در جریان باشد.
اگر ابلاغیه مربوط به رأی، اجرائیه، احضاریه یا اخطاری است که آثار آن برای شما روشن نیست، بررسی سریع آن میتواند مانع از دست رفتن حقوق قانونی شما شود.
ابلاغیه را باز نکردهام و چند روز گذشته؛ چه کنم؟
در چنین وضعیتی اولین اقدام این است که ابلاغیه را مشاهده کرده و تاریخ قرار گرفتن آن در حساب کاربری، تاریخ مشاهده، نوع اوراق و موضوع پرونده را بررسی کنید.
اگر ابلاغیه شامل رأی یا اخطاری باشد که برای آن مهلت قانونی تعیین شده، نباید صرفاً بر این فرض تکیه کنید که چون قبلاً آن را مشاهده نکردهاید، هنوز تمام فرصت قانونی شما باقی مانده است. نحوه محاسبه مهلت به نوع تصمیم قضایی و وضعیت ابلاغ بستگی دارد.
در صورت سپری شدن زمان قابل توجه، خصوصاً در پروندههایی که موضوع آنها مالی، خانوادگی، کیفری یا مربوط به اجرای حکم است، بهتر است پیش از اقدام وضعیت دقیق مهلت و امکان اعتراض بررسی شود.
آیا بهتر است ابلاغیه ثنا را باز نکنیم؟
خیر. باز نکردن ابلاغیه معمولاً راه مناسبی برای جلوگیری از ادامه رسیدگی آثار قضایی نیست و حتی ممکن است باعث شود شخص بدون اطلاع از موضوع پرونده، فرصت دفاع از حقوق خود را از دست بدهد.
سامانه ابلاغ به گونهای طراحی شده است که زمان ورود اوراق به حساب کاربری و زمان مشاهده آنها قابل ثبت باشد. در نتیجه نادیده گرفتن ابلاغیه نهتنها پرونده را متوقف نمیکند، بلکه میتواند موقعیت دفاعی شخص را دشوارتر کند. ماده ۱۳ آییننامه نیز وصول اوراق به حساب کاربری را ابلاغ محسوب کرده و خودداری از مراجعه به سامانه را مانع تحقق ابلاغ قانونی نمیداند.
جمعبندی؛ اگر ابلاغیه ثنا را باز نکنیم چه میشود؟
باز نکردن ابلاغیه ثنا به معنای بیاعتبار شدن آن نیست. قرار گرفتن اوراق قضایی در حساب کاربری مخاطب میتواند ابلاغ قانونی محسوب شود و مشاهده ابلاغیه نیز آثار ابلاغ واقعی را به همراه دارد. همچنین نرسیدن پیامک به تنهایی دلیل بر عدم تحقق ابلاغ نیست، زیرا پیامک عمدتاً وسیله اطلاعرسانی است.
به همین دلیل اگر دارای پرونده قضایی هستید، بهتر است ابلاغیههای خود را مرتب بررسی کنید و در صورت دریافت رأی، اخطاریه یا احضاریه، موضوع را بدون تأخیر پیگیری نمایید. خصوصاً زمانی که ابلاغیه شامل مهلت اعتراض یا انجام یک اقدام قضایی است، تأخیر میتواند امکان استفاده از برخی حقوق قانونی را دشوار کند.
سوالات متداول
اگر ابلاغیه ثنا را باز نکنم، حذف میشود؟
خیر. باز نکردن ابلاغیه باعث حذف یا بیاعتبار شدن آن نمیشود و قرار گرفتن اوراق در حساب کاربری میتواند آثار ابلاغ قانونی داشته باشد.
اگر پیامک ثنا را دریافت نکنیم، ابلاغ معتبر است؟
ممکن است بله. پیامک وسیله اطلاعرسانی است و ملاک اصلی، وصول اوراق قضایی به حساب کاربری مخاطب در سامانه ابلاغ است.
آیا باز نکردن ابلاغیه باعث میشود مهلت اعتراض شروع نشود؟
نمیتوان چنین قاعدهای را به تمام پروندهها تعمیم داد. مهلت و مبدأ آن به نوع رأی و شیوه اعتراض بستگی دارد و برخی مهلتهای قانونی از تاریخ ابلاغ محاسبه میشوند.
اگر ابلاغیه را دیر دیده باشیم چه کنیم؟
ابتدا تاریخ ابلاغ، نوع اوراق و مهلت مربوط به آن را بررسی کنید. اگر احتمال میدهید مهلت قانونی گذشته باشد، بهتر است امکان اعتراض یا اقدام قانونی متناسب با همان پرونده فوراً بررسی شود.
آیا ندیدن ابلاغیه میتواند باعث صدور حکم غیابی شود؟
در برخی شرایط ممکن است، اما باز نکردن ابلاغیه به تنهایی تعیینکننده نیست. شرایط ماده ۳۰۳ قانون آیین دادرسی مدنی، از جمله حضور یا عدم حضور در دادگاه، دفاع کتبی و وضعیت ابلاغ اخطاریه باید در کنار یکدیگر بررسی شوند.
بدون دیدگاه